Bilgi 115 Milyon Yıllık Dinozor Fosilinde İlk Kez Kan Hücreleri ve Hem Molekülleri Bulundu

[nocomment]

115 Milyon Yıllık Dinozor Fosilinde İlk Kez Kan Hücreleri ve Hem Molekülleri Bulundu​

Brezilya'da bulunan ve 115 milyon yıl öncesine tarihlenen Aratasaurus museunacionali fosillerinde, kırmızı kan hücrelerine ait mineralize yapılar ile hem moleküllerinin kimyasal izleri tespit edildi. PNAS dergisinde yayımlanan araştırmada, hassas biyolojik kalıntıların korunmasında manganez oksit mineralinin rol oynamış olabileceği belirtildi.

Brezilya'da keşfedilen ve 115 milyon yıl öncesine tarihlenen bir dinozor fosili üzerinde yapılan incelemelerde, kırmızı kan hücrelerine ait mineralize yapılar ile kanın kimyasal bileşenleri tespit edildi. Uluslararası araştırma ekibinin Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlanan çalışmasında, oksijen taşınmasında görev alan hem moleküllerinin kimyasal izleri de ilk kez tanımlandı. Bulgular, milyonlarca yıl boyunca korunması son derece güç kabul edilen biyolojik kalıntıların uygun koşullarda fosillerde varlığını sürdürebileceğini gösteriyor.

115 Milyon Yıllık Fosilde Kan Hücrelerine Ait İzler Bulundu​

Paleontologlar dinozor fosillerinde kemiklerin yanı sıra ayak izleri, deri ve tüy kalıntıları gibi farklı biyolojik izlerle de karşılaşabiliyor. Buna karşılık hücreler ve kan gibi hassas yapıların milyonlarca yıl boyunca korunması, bugüne kadar oldukça düşük ihtimalli bir durum olarak değerlendiriliyordu.

PNAS dergisinde yayımlanan araştırmada, Brezilya'da bulunan ve Erken Kretase dönemine tarihlenen bir dinozorun fosilleri incelendi. Araştırma ekibi, 115 milyon yıl önce yaşamış Aratasaurus museunacionali türüne ait kalıntılarda kırmızı kan hücrelerine ilişkin mineralize yapılar ve kanın kimyasal bileşenlerini tespit etti.

Söz konusu dinozorun fosilleri 2008 yılında keşfedilmişti. Yaklaşık 3 metreden uzun olduğu ve 34 kilogram ağırlığında bulunduğu tahmin edilen hayvanın genç bir bireye ait olduğu belirtiliyor. Bu nedenle yetişkin hâline ulaştığında daha büyük boyutlara sahip olabileceği değerlendiriliyor.

Araştırmanın En Önemli Bulgusu Hem Moleküllerinin Tanımlanması Oldu​

Araştırmacılar, fosillerden alınan son derece ince kemik kesitlerini mikroskop altında inceleyerek kırmızı kan hücrelerine ait mineralize yapıların moleküler bileşenlerini araştırdı. İncelemelerde hücre izlerinin yanı sıra, hem adı verilen biyomolekülün kimyasal izlerine de ulaşıldı.

Hem, demir içeren halka biçimli bir molekül ve hemoglobinin temel bileşenlerinden biri olarak biliniyor. Araştırmada bu molekülün kimyasal olarak tanımlanması, fosillerdeki yapıların kanla ilişkisini değerlendirme açısından önemli bir bulgu olarak öne çıktı.

Daha önce yayımlanan bazı araştırmalarda da dinozor fosillerinde kan hücrelerine benzeyen yapılara rastlandığı öne sürülmüştü. Ancak bu çalışmalar, söz konusu yapıların gerçekten kan hücrelerine ait olduğunu kimyasal düzeyde doğrulayamamıştı. Yeni araştırmada hem moleküllerinin doğrudan tanımlanması, önceki çalışmalardan ayrılan temel noktalardan biri oldu.

Manganez Oksit Minerali Hassas Biyolojik Kalıntıları Korumış Olabilir​

Fosiller üzerinde yapılan incelemelerde hausmannit adı verilen karmaşık bir manganez oksit mineraline de rastlandı. Araştırmacılar, bu mineralin hem moleküllerinin ve hassas hücresel yapıların korunmasında rol oynamış olabileceğini düşünüyor.

Demir içeren halka biçimli yapıya sahip hem molekülü, biyolojik açıdan hassas bileşenlerden biri olmasına rağmen çevresinde oluşan mineral yapı sayesinde uzun süre korunmuş olabilir. Araştırmada tespit edilen hausmannit, 115 milyon yıllık fosildeki moleküler izlerin nasıl günümüze ulaşmış olabileceğine ilişkin önemli bulgulardan biri olarak değerlendiriliyor.

Fosillerde Kolajenle İlişkili Amino Asitlere de Rastlandı​

Araştırma ekibinin tespit ettiği kalıntılar yalnızca kan hücreleri ve hem molekülleriyle sınırlı kalmadı. Fosillerde, kolajen gibi diğer biyomoleküllerin yapı taşları olan amino asitler de bulundu.

Bu bulgu, fosillerde korunan biyolojik izlerin yalnızca hücrelerin dış görünüşüne ilişkin olmadığını, moleküler düzeyde de kalıntılar taşıdığını ortaya koyuyor. Araştırmacılar, farklı biyomoleküllerin tespit edilmesinin fosillerin korunma sürecini anlamak açısından da önem taşıdığına dikkat çekiyor.

Dinozorun Hızla Gömülmesi Korunma Sürecini Etkilemiş Olabilir​

Araştırmacılara göre dinozorun ölümünün ardından kısa sürede gömülmesi, biyolojik kalıntıların korunmasında etkili olmuş olabilir. Fosillerin bulunduğu ortamda oksijen seviyesinin düşük, mikrobiyal aktivitenin ise yüksek olması da bu süreçte rol oynamış olabilecek koşullar arasında gösteriliyor.

Hızlı gömülmenin kalıntıların dış etkenlere maruz kalmasını sınırlandırdığı, çevrede oluşan manganez oksit mineralinin de hassas biyomoleküllerin korunmasına yardımcı olmuş olabileceği düşünülüyor. Bununla birlikte araştırmacılar, bu koşulları fosildeki moleküler izlerin uzun süre varlığını sürdürebilmesini açıklayabilecek etkenler olarak ele alıyor.

Keşif, Dinozorların Fizyolojisine İlişkin Yeni Araştırmalara Kapı Açabilir​

Fosillerde kan hücrelerine ve hem moleküllerine ait izlerin tespit edilmesi, dinozorların biyolojisinin daha ayrıntılı incelenmesine yardımcı olabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Araştırmacılara göre bu tür moleküler kalıntılar, kanın evrimi ve dinozorların metabolizmaları hakkında bilgi edinilmesini sağlayabilir.

Kan bileşenlerinin farklı türlerde nasıl değiştiğinin incelenmesi, tarih öncesi canlıların fizyolojisine ilişkin bugüne kadar elde edilmesi mümkün olmayan bilgilerin araştırılmasına da katkıda bulunabilir. Ayrıca bu moleküler izler, milyonlarca yıl önce yaşamış hayvanların fiziksel aktivitelerinin anlaşılması için de kullanılabilecek bulgular arasında yer alıyor.

Dinozor Fosilindeki Keşif Dünya Dışı Yaşam Araştırmaları Açısından da Dikkat Çekiyor​

Araştırmanın gündeme getirdiği konulardan biri de biyolojik moleküllerin Dünya dışında korunma ihtimali oldu. Eğer hassas biyolojik bileşenler uygun çevresel koşullarda milyonlarca yıl boyunca varlığını sürdürebiliyorsa, benzer izlerin başka gezegenlerde veya gök cisimlerinde de korunmuş olabileceği ihtimali gündeme geliyor.

Bu olasılık, fosillerdeki moleküler kalıntıların incelenmesinin yalnızca Dünya'daki tarih öncesi yaşamı anlamakla sınırlı kalmayabileceğini gösteriyor. Araştırmacıların dikkat çektiği bu ihtimal, Dünya dışındaki yaşam arayışları açısından da farklı bir araştırma alanına işaret ediyor.

Kan hücreleri hangi dinozor fosilinde bulundu?​

Kan hücrelerine ait mineralize yapılar, Brezilya'da keşfedilen ve 115 milyon yıl öncesine tarihlenen Aratasaurus museunacionali türüne ait fosillerde tespit edildi.

Araştırmada hangi kan bileşeni tanımlandı?​

Araştırmacılar, hemoglobinin temel bileşenlerinden biri olan hem molekülünün kimyasal izlerini tanımladı.

Fosillerde kan kalıntıları nasıl korunmuş olabilir?​

Araştırmacılara göre hızlı gömülme, düşük oksijen seviyesi ve fosillerde bulunan hausmannit adlı manganez oksit minerali, hassas biyolojik kalıntıların korunmasına yardımcı olmuş olabilir.

Dinozor fosilinde kan dışında hangi kalıntılar bulundu?​

Araştırmada kan hücrelerine ait mineralize yapıların ve hem moleküllerinin yanı sıra, kolajen gibi biyomoleküllerin yapı taşları olan amino asitlere de rastlandı.

Aratasaurus museunacionali ne zaman keşfedildi?​

Dinozora ait fosiller 2008 yılında keşfedildi. Türün 115 milyon yıl önce yaşadığı belirtiliyor.

Bu keşif bilimsel açıdan neden önemli?​

Hem moleküllerinin kimyasal olarak tanımlanması, dinozor fosillerindeki kan hücrelerine benzer yapıların kanla ilişkisini moleküler düzeyde incelemeye imkân sağlıyor. Bulguların, kanın evrimi ve dinozorların fizyolojisi üzerine yapılacak araştırmalara katkıda bulunabileceği değerlendiriliyor.